Waarom mediteren?

Waarom zou je mediteren?

Een universele methode

In bijna alle godsdiensten en religies vind je vormen van meditatie als wegen tot aandacht en concentratie. Een heilig woord, klank of beeld leidt je voorbij de oppervlakkige gedachten. Sinds midden vorige eeuw werd de (bewustzijns)meditatie zoals die in Azië werd beoefend ook in het westen ontdekt. Het ontwikkelen van een diepere, meer gefocuste vorm van bewustzijn staat of valt met zelfdiscipline en regelmatig oefenen.

Stress-reductie methode

De stress in ons leven is tegenwoordig zo groot dat steeds meer mensen proberen deze te begrijpen en onder controle te krijgen. Er zijn in het westen cursussen ontwikkeld in o.a. mindfulness. Het gaat er hierbij om te met compassie aandacht te geven aan wat er is, bewust in het hier en nu te leven en tot inzicht te komen. Op termijn draagt dit bij tot het verlagen van ons  stressniveau.

Vaak wordt daarvoor bij het mediteren met aandacht de ademhaling gevolgd of worden zonder oordeel de gedachten geobserveerd. Maar ook is het belangrijk dat je leert in het dagelijks leven met aandacht de dingen te doen die je doet en zo in het hier en nu te komen. Boeddhistische meditatietechnieken zijn hiervoor de inspiratiebron. Maar de essentie van aandacht geven en inzicht verkrijgen in jezelf is universeel.

Ontdekt werd dat deze methoden o.a. stress en pijn reduceren en zo een verbetering van de gezondheid opleveren.

Stress-reductie methodes en christelijke meditatie.

De psychologische en fysiologische voordelen van deze vormen van meditatie gelden ook voor christelijke meditatie. En ook bij Christelijke meditatie gaat het om het oefenen van aandacht. In die zin is er veel gemeenschappelijk.

Toch is er ook een belangrijk onderscheid. Hoewel de moderne meditatievormen in het Westen voortkomen uit Oosterse wereldbeschouwingen, worden ze meestal niet in het kader van die religies beoefend. Waar deze wereldbeschouwingen meditatie plaatsten in het kader van verlossing en verlichting, lezen we in een inleiding op mindfulnesstraining van Edel Maex dat zo’n training bedoeld is om beter om te leren gaan met stress in het eigen leven, zoals een levensbedreigende ziekte, een te grote belasting op het werk, angst en depressie. Verder wordt er dus geoefend om aandachtig, in het hier en nu te leven en om met jezelf en anderen compassievol om te gaan.

In christelijke meditatie worden het verminderen van stress, inzicht of compassievol leven niet gezien niet als doelen op zich, hoewel zeer welkome ‘neveneffecten’ van de meditatie. Daarbij worden ze gezien als gaven van de Geest, zoals Paulus die onderscheidt: “liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing”.

Het ‘doel’ van Christelijke meditatie

Voor zover er sprake is van een doel bij meditatie, geeft John Main helder aan wat dat zou kunnen zijn: ‘Wat we allemaal in verband met de meditatie moeten begrijpen, is dat we niet mediteren om iets te laten gebeuren. We mediteren niet om een of ander inzicht te verwerven. We mediteren niet om iets, wat dan ook maar, te verkrijgen. Integendeel. We mediteren zo dat we ons kunnen onteigenen, niet alleen maar van onze ideeën en inzichten, maar ook van onszelf. Het wezen van de christelijke meditatie is dat we opgenomen worden in God, waar we alle zin van een autonoom zelf verliezen en ons alleen in God terugvinden.

Het is het doel van het christelijke gebed om Gods mysterieuze en stille aanwezigheid in ons niet alleen meer en meer een werkelijkheid te laten worden, maar de werkelijkheid, die zin, vorm en doel geeft aan alles wat we doen en zijn’.

Tenslotte bestaat de relatie tussen meditatie en compassie daarin dat de mate waarin we daartoe in staat zijn aangeeft in hoeverre God inderdaad de werkelijkheid is geworden die zin, vorm en doel geeft aan alles wat we doen en zijn.