Woestijnvaders en - moeders

         In de tekst over John Main is iets gezegd over de inspiratie die hij vond bij de woestijnvaders. Wie zijn dat, de woestijnvaders?  In het kort een goed beeld geven van de woestijnvaders is niet mogelijk. Daarom is hieronder verwezen naar literatuur waar men er meer over kan vinden.

         In de vierde en vijfde eeuw  trokken veel christenen, mannen en vrouwen (er zijn dus ook woestijnmoeders), zich terug in de eenzaamheid van de woestijn. Er waren vóór die tijd ook al kloosters maar het aantal groeide daarna enorm. In Egypte ca. 80 km ten zuiden van Alexandrië aan de rand van de Sahara was zo’n centrum van kloosters. Er zijn er nog vier over, daterend uit de vierde eeuw. Meestal wordt alleen de Egyptische woestijn genoemd. Maar ook in de woestijn van Syrië en Palestina kwamen zij voor.

         De woestijn was altijd al de plaats waar christenen naar toe vluchtten in de tijd van de vervolging van het Christendom. In 313 wordt het Christendom formeel erkend door de Romeinse keizer. De woestijn wordt dan de plaats waar veel christenen heen gaan op zoek naar een authentiek christelijk leven wat zij in de dan veilige samenleving niet goed konden realiseren. Er zou ook een reactie zijn geweest op het hedonisme en de verslapping waardoor de latere periode van het Romeinse Rijk wordt gekenmerkt.

         Het gaat om grote aantallen. Tegen het einde van de vierde eeuw zouden er dertigduizend monniken en nonnen zijn geweest (zie ´Dans met je Schaduw´ van Kim Nataraja, pag. 188).

         De woestijnvaders schreven over de eenzaamheid in de woestijn, over de stilte, over de innerlijke rust waarnaar zij streefden, over het zuiveren van je emoties en over de wijze van bidden. Er zijn veel teksten bewaard gebleven. Een bekende woestijnvader is Evagrius (345-399). Zijn belangrijkste werken zijn pas vorige eeuw gevonden. Voordat hij zich afzonderde in de woestijn was hij in de leer geweest bij de Cappadociërs. Cappadocië in Turkije was een belangrijk centrum van de vroege kerk.

         Evagrius schrijft over het begrip “apatheia” (het Griekse woord voor vrij zijn van hartstochten). Het is een toestand waarin hartstochten niet meer de baas over je zijn (zie Anselm Grün in ´Rituelen voor lichaam en ziel´). De hartstochten zelf, een essentieel onderdeel van de mens, verdwijnen niet. Ze beheersen je echter niet meer en je kunt er mee omgaan. Apatheia en liefde ondersteunen bij Evagrius elkaar. De apatheia is een voorwaarde om tijdens het bidden helemaal één te worden met God. Hij noemt dit het zuivere gebed. Het is het gebed van niet-denken, een gebed zonder beelden of gedachten van welke soort ook. Kim Nataraja werkt dit uit in haar boek ´Dans met je Schaduw´ (pag. 132 e.v.).